Wat doet een warmtepompinstallateur? Hybride, lucht-water en bodem

Wat een warmtepompinstallateur doet

Een warmtepomp haalt warmte uit de buitenlucht, de bodem of het grondwater en geeft die af aan het water van uw verwarming. Dat water gaat naar de radiatoren of de vloerverwarming, en bij veel systemen ook naar een boilervat voor warm water uit de kraan. Het is dus een andere installatie dan een split-airco, die alleen de lucht in een kamer verwarmt of koelt. Een warmtepompinstallateur kent beide kanten van het werk: de warmtepomp zelf en de cv-installatie in huis waarop hij aansluit.

De meest geplaatste soorten in Nederlandse woningen zijn de hybride warmtepomp naast de cv-ketel, de volledig elektrische lucht-waterwarmtepomp en de bodemwarmtepomp. Welke past, hangt af van de isolatie, het afgiftesysteem, de ruimte binnen en buiten en uw wensen.

• Advies en warmteverlies berekenen

  Uw woning doorlopen en bepalen welk soort warmtepomp en welk vermogen passen.

• Hybride warmtepomp plaatsen

  Een kleinere warmtepomp naast de bestaande cv-ketel, die samen de woning verwarmen.

• Lucht-waterwarmtepomp plaatsen

  Een volledig elektrische warmtepomp, als monoblock of split, die de cv-ketel vervangt.

• Bodemwarmtepomp plaatsen

  Een warmtepomp die warmte uit de bodem haalt via een bron onder of naast de woning.

• Onderhoud

  Filters, druk, instellingen en de buitenunit nakijken, zodat de warmtepomp zuinig blijft draaien.

• Storing en reparatie

  Uitzoeken waarom de warmtepomp een foutcode geeft, niet warm wordt of veel lawaai maakt.

Advies en warmteverlies berekenen

Een goede installateur begint niet met een prijs, maar met uw woning. Hij wil weten hoeveel warmte de woning op een koude dag verliest, want daarop kiest hij het vermogen. Een te kleine warmtepomp houdt het huis in de winter niet warm, een te grote slaat steeds aan en uit en slijt sneller.

1. De installateur vraagt naar het bouwjaar, de isolatie van dak, gevel, vloer en ramen en uw gasverbruik van de afgelopen jaren.
2. Hij bekijkt de radiatoren of de vloerverwarming. Een warmtepomp werkt het best met water dat minder heet is dan bij een cv-ketel, dus de afgifte moet groot genoeg zijn.
3. Hij zoekt een plek voor de buitenunit en kijkt naar de afstand tot de binnenkant, de buren en de ondergrond.
4. Hij kijkt in de meterkast of er ruimte is voor een extra groep en of de aansluiting zwaar genoeg is.
5. U krijgt een voorstel met het soort warmtepomp, het vermogen, eventuele aanpassingen aan radiatoren of leidingen en wat er met het warme water gebeurt.

Hybride warmtepomp plaatsen

Een hybride warmtepomp werkt samen met uw cv-ketel. De warmtepomp doet het grootste deel van het verwarmen, en op koude dagen of als er veel warmte nodig is, springt de ketel bij. Warm water voor douche en kraan komt bij de meeste hybride systemen nog uit de cv-ketel. U blijft dus een gasaansluiting houden.

1. De buitenunit komt op poten of een tegelvloer in de tuin, op een plat dak of aan een muurbeugel.
2. Binnen hangt een kleine binnenunit of regelkast bij de cv-ketel.
3. Tussen buiten en binnen lopen bij een monoblock waterleidingen met isolatie, bij een split-uitvoering koelleidingen.
4. De installateur koppelt de warmtepomp aan de retourleiding van de cv-installatie en aan de thermostaat, zodat ketel en warmtepomp elkaar afwisselen.
5. Hij stelt de regeling in en controleert of het systeem goed is ingeregeld.

Niet elke cv-ketel en thermostaat werken met elke hybride warmtepomp samen. Zet daarom het merk, het type en het bouwjaar van uw ketel bij uw klus. Is de ketel oud, dan kan het slim zijn om die tegelijk te vervangen. Dat werk doet een installateur met een CO-certificaat, zie cv-ketel.

Lucht-waterwarmtepomp plaatsen

Een volledig elektrische lucht-waterwarmtepomp vervangt de cv-ketel helemaal. Hij verwarmt het huis en maakt ook het warme water, dat in een boilervat wordt bewaard. Er zijn twee uitvoeringen, en dat verschil is belangrijk voor de plaatsing.

Monoblock

Bij een monoblock zit het hele koelcircuit dicht in de buitenunit. Tussen buiten en binnen lopen alleen geïsoleerde waterleidingen, een aanvoer en een retour, plus een stroom- en een regelkabel. De installateur hoeft het koelcircuit dus niet te openen. Wel moeten de waterleidingen goed beschermd zijn tegen bevriezen.

Split

Bij een split-uitvoering zit een deel van het koelcircuit buiten en een deel binnen, in de binnenunit. Daartussen lopen koelleidingen met koudemiddel. De buitenunit lijkt van buiten op die van een airco, maar binnen hangt een binnenunit met de warmtewisselaar naar het verwarmingswater. Omdat de installateur hier het koelcircuit aansluit, vult en in bedrijf stelt, moet hij een F-gassencertificaat hebben.

Wat er binnen bij komt

• Een binnenunit of een complete binnenmodule, vaak met een boilervat erin of ernaast. Dat vraagt ongeveer de ruimte van een kast.
• Een buffervat als het systeem dat vraagt.
• Soms grotere radiatoren of extra vloerverwarming in de koudste ruimtes. Een vloerverwarmingspecialist kan dat deel doen.
• Een eigen groep in de meterkast, vaak samen met een elektricien.
• Als de woning helemaal van het gas gaat: de gasmeter laten weghalen en een elektrische kookplaat.

Na het plaatsen spoelt de installateur het systeem door, vult het, ontlucht het en regelt de radiatoren waterzijdig in, zodat elke ruimte de juiste hoeveelheid warm water krijgt. Dat inregelen is bij een warmtepomp belangrijker dan bij een cv-ketel.

Bodemwarmtepomp plaatsen

Een bodemwarmtepomp haalt warmte uit de grond via een gesloten bron: een lus in een verticale boring, waarin een vloeistof rondpompt. De warmtepomp zelf staat binnen, er is geen buitenunit en dus geen ventilator buiten. Een bodemwarmtepomp kan in de zomer ook licht koelen met de koelte uit de bodem.

1. Een gespecialiseerd boorbedrijf boort de bron en plaatst de bodemlus. Daarvoor moet er een boorwagen bij de plek kunnen komen.
2. De installateur plaatst de warmtepomp binnen, meestal in een berging, garage of technische ruimte, met een boilervat.
3. Hij sluit de bron aan, vult het systeem en stelt het in bedrijf.

Volgens IPLO valt het ondergrondse deel van een bodemenergiesysteem onder de BRL SIKB 11000, het boren onder de BRL SIKB 2100 en het bovengrondse deel onder de BRL 6000-21, en mag het ontwerpen, installeren en beheren alleen door daarvoor erkende bedrijven. Volgens RVO moet de eigenaar een nieuw gesloten bodemenergiesysteem melden bij de gemeente. Vraag de installateur wie die melding doet.

Onderhoud

Een warmtepomp heeft minder onderhoud nodig dan een cv-ketel, want er is geen verbranding. Toch loont een controle. De installateur maakt het vuilfilter in de waterleiding schoon, kijkt de waterdruk en de ontluchting na, controleert de instellingen en de stooklijn en reinigt de lamellen van de buitenunit.

Zelf kunt u bladeren en sneeuw rond de buitenunit weghalen en de waterdruk op de meter in het oog houden. De lamellen niet met een hogedrukspuit schoonmaken, die buigen snel. Aan het koelcircuit mag u niet zelf werken.

Lekcontrole

Volgens Ondernemersplein moet bij warmtepompsystemen met F-gassen in sommige gevallen periodiek op lekken worden gecontroleerd door iemand met het juiste certificaat, met een logboek. Of uw warmtepomp daaronder valt, hangt af van het koudemiddel en de hoeveelheid. De installateur kan u dat vertellen.

Storing en reparatie

Veelvoorkomende klachten zijn een foutcode op het display, een huis dat niet warm genoeg wordt, een warmtepomp die vaak aan- en uitslaat, ijs op de buitenunit dat niet wegsmelt of een zoemend of brommend geluid.

• Noteer de foutcode en maak er een foto van. Met de code en het merk en type kan de monteur vaak al inschatten wat er speelt.
• Een buitenunit die in de winter af en toe stoomt en ontdooit, is normaal. Blijft er een dikke ijslaag zitten, dan is er iets mis.
• Wordt het huis niet warm, kijk dan naar de waterdruk. Te weinig water in de installatie is een veel voorkomende oorzaak.
• Valt bij een hybride systeem steeds de ketel bij, dan kan de regeling verkeerd staan.

Certificaten en regels

Welke certificaten nodig zijn, hangt af van het werk. De eisen staan hieronder, elk met de bron.

• Werk aan het koudemiddelcircuit, zoals bij een split-warmtepomp: volgens Ondernemersplein een F-gassen bedrijfscertificaat (BRL 100) voor het bedrijf en een persoonscertificaat voor de monteur. Dat kunt u nakijken in het Centraal Register Techniek.
• Werk aan de cv-ketel, bijvoorbeeld bij een hybride warmtepomp: volgens Ondernemersplein een CO-certificaat voor installatie, reparatie, onderhoud en in bedrijf stellen van een gasverbrandingsinstallatie.
• Een bodemwarmtepomp: erkende bedrijven voor de bron en het bovengrondse deel, zie hierboven.
• Een InstallQ-erkenning voor warmtepompinstallaties is vrijwillig, geen wettelijke eis.

Een buitenunit maakt geluid. Volgens IPLO gelden er regels voor het geluid van een installatie die u bij een bestaande woning plaatst of vervangt. Bespreek de plek met de installateur en vraag of hij het geluid bij de buren heeft nagekeken. Voor een unit aan de voorgevel of op een monument vraagt u het na bij uw gemeente.

Voor een warmtepomp kunt u als eigenaar-bewoner vaak subsidie krijgen. Hoe dat werkt, staat in ISDE-subsidie voor een warmtepomp of isolatie. Meer over certificaten in het algemeen leest u in Welke certificaten moet een vakman hebben en F-gassencertificaat: wanneer is het verplicht?.

Waar u op let bij het kiezen

• Vraag of de installateur het warmteverlies van uw woning berekent, en hoe.
• Vraag of het een monoblock of een split wordt, en bij een split naar het F-gassen bedrijfscertificaat.
• Laat zien waar de buitenunit komt en hoe de leidingen naar binnen lopen.
• Vraag of waterzijdig inregelen en het instellen van de stooklijn bij de prijs zitten.
• Vraag of de warmtepomp op de meldcodelijst van RVO staat als u subsidie wilt aanvragen.
• Vergelijk aanbiedingen op wat erin zit. Zie offertes vergelijken.

Uw klus goed omschrijven

Vertel wat voor woning het is, het bouwjaar, hoe goed de woning geïsoleerd is en of u radiatoren, vloerverwarming of allebei heeft. Noem uw huidige cv-ketel met merk en ongeveer de leeftijd, en of u hybride of volledig elektrisch wilt, of eerst advies. Zet er foto's bij van de cv-ketel met de leidingen eromheen, de plek waar de buitenunit kan komen en de meterkast. Meer tips staan in een klus goed omschrijven met foto's.

Een indicatie van de kosten staat op de pagina kosten van een warmtepomp. Dat is een indicatie, geen offerte.

Veelgestelde vragen

Warmtepompinstallateurs bij u in de buurt