Glas-in-lood restaureren: wat doet een glazenier

Wat een glazenier doet

Glas-in-lood bestaat uit stukjes gekleurd of helder glas die in loodstrips zijn gezet. Die strips hebben een doorsnede als een H, zodat het glas aan beide kanten in een sleuf valt. Op de knooppunten zijn de strips aan elkaar gesoldeerd. Tussen het glas en het lood zit een kit die het paneel waterdicht en stevig maakt. Grotere panelen worden aan de kozijnen of aan stalen roeden vastgezet, zodat ze niet uitbuigen.

Na lange tijd wordt het lood zacht en de kit hard en brokkelig. Het paneel gaat dan bol staan, ruitjes zitten los en er komt water of tocht door. Een glazenier herstelt dat, maakt nieuwe panelen en weet hoe glas-in-lood samen kan gaan met isolatieglas.

• Restauratie

  Een oud paneel uit elkaar halen, schoonmaken en opnieuw in nieuw lood zetten.

• Glas-in-lood in isolatieglas

  Het bestaande glas-in-lood behouden en het raam toch beter laten isoleren.

• Voorzetraam

  Een losse ruit voor of achter het glas-in-lood, als het paneel in het kozijn blijft.

• Ruitje herstellen

  Een gebroken of gebarsten stukje glas vervangen zonder het hele paneel te vernieuwen.

• Nieuw glas-in-lood

  Een nieuw paneel ontwerpen en maken, in een bestaande stijl of naar uw eigen idee.

• Gebrandschilderd glas

  Glas met een geschilderde tekening die in een oven in het glas is gebrand.

Restauratie

Bij een restauratie gaat het paneel meestal mee naar de werkplaats. Het raam wordt zolang dichtgezet met een plaat of een tijdelijke ruit. In de werkplaats haalt de glazenier het paneel uit elkaar en zet hij het opnieuw in elkaar met nieuw lood.

1. Het paneel uit het kozijn halen en het raam tijdelijk afsluiten.
2. Het patroon vastleggen met een tekening of wrijfsel, zodat elk stukje glas op zijn plek terugkomt.
3. Het oude lood eruit halen en de stukjes glas schoonmaken.
4. Gebroken stukjes vervangen door glas dat zo goed mogelijk past in kleur en structuur.
5. Alles opnieuw in nieuwe loodstrips zetten en de knooppunten solderen.
6. Het paneel inkitten, laten uitharden en schoonmaken.
7. Het paneel terugplaatsen, met nieuwe roeden of bevestiging waar dat nodig is.

Is een paneel nog redelijk, dan is een kleinere opknapbeurt soms genoeg: losse ruitjes vastzetten, opnieuw inkitten of een bol paneel rechtdrukken en verstevigen. De glazenier kan beoordelen wat nodig is.

Wanneer is restauratie nodig?

• Het paneel staat bol of hol.
• Ruitjes rammelen of zitten los in het lood.
• Het lood is gescheurd of los bij de knooppunten.
• Er komt water of tocht door het paneel.
• Er zijn meerdere ruitjes gebroken.

Glas-in-lood in isolatieglas

Veel huizen met glas-in-lood hebben nog enkel glas in de bovenlichten. Wie de woning beter wil isoleren, hoeft het glas-in-lood niet weg te doen. Er zijn verschillende manieren om het te behouden.

• Het glas-in-lood in de spouw van isolatieglas zetten: het paneel zit dan tussen twee ruiten in, droog en beschermd. Van buiten en binnen ziet u het glas-in-lood achter glad glas.
• Het glas-in-lood op een isolatieruit zetten: het paneel wordt aan de binnenkant of de buitenkant tegen een nieuwe isolatieruit geplaatst. Het lood blijft dan voelbaar aan één kant.
• Een nieuw paneel in isolatieglas laten maken als het oude niet meer te redden is.

Isolatieglas is dikker dan enkel glas. Het kozijn moet daar ruimte voor hebben, of de sponning moet worden aangepast. Dat werk kan de glazenier samen met een glaszetter of een kozijnspecialist doen. Is het hout van het kozijn aangetast, laat dan eerst het houtrot herstellen.

Voorzetraam

Een voorzetraam is een losse ruit die aan de binnenkant of buitenkant voor het glas-in-lood wordt geplaatst, in een eigen lijst. Het glas-in-lood blijft zitten en hoeft niet uit het kozijn. Een voorzetraam aan de buitenkant beschermt het paneel tegen weer en wind, een voorzetraam aan de binnenkant houdt meer warmte binnen.

Tussen het voorzetraam en het glas-in-lood moet wat lucht kunnen bewegen, anders kan er condens ontstaan. Vraag de glazenier hoe hij dat oplost.

Ruitje herstellen

Is er één ruitje gebroken, bijvoorbeeld door een bal of een inbraakpoging, dan hoeft het hele paneel niet te worden vernieuwd. De glazenier buigt het lood rond dat ruitje open, haalt de scherven eruit, snijdt een nieuw stukje glas op maat en zet het terug. Daarna drukt hij het lood weer dicht en kit hij het af. Dat kan soms ter plekke, soms moet het paneel even mee.

Nieuw glas-in-lood

Een nieuw paneel begint met een ontwerp. Dat kan een kopie zijn van wat er in de straat al zit, een paneel in de stijl van de bouwtijd van het huis of een eigen ontwerp, zoals een huisnaam of een familiewapen. De glazenier maakt een werktekening op ware grootte, snijdt elk stukje glas, zet alles in lood, soldeert en kit het paneel.

Naast de klassieke loodtechniek bestaat de tiffanytechniek. Daarbij gaat er koperfolie om elk stukje glas en worden de stukjes met tin aan elkaar gesoldeerd. Die techniek wordt vaker gebruikt voor lampen en kleine decoratieve stukken dan voor ramen.

Gebrandschilderd glas

Bij gebrandschilderd glas is er een tekening op het glas geschilderd met een speciale verf, die daarna in een oven in het glas wordt gebrand. Zo ontstaan gezichten, letters, wapens en schaduwen die niet afslijten. Is een gebrandschilderd ruitje gebroken, dan kan een glazenier die het vak beheerst het opnieuw schilderen en branden. Dat is specialistisch werk; vraag of de glazenier dat zelf doet.

Regels bij een monument

Is uw huis een beschermd monument, dan heeft u voor een verbouwing of restauratie meestal een omgevingsvergunning nodig. Volgens de Rijksoverheid geldt dat bijvoorbeeld ook voor het vervangen van historisch glas in een raam. Gewoon onderhoud, waarbij kleuren, materialen, details en vorm hetzelfde blijven, kan vaak zonder vergunning. De vergunning vraagt u aan bij uw gemeente, via het Omgevingsloket. Overleg vooraf met de gemeente, dan weet u welke eisen er gelden.

Ook als uw huis geen monument is, kan het in een beschermd stads- of dorpsgezicht liggen. Vraag het bij twijfel na bij uw gemeente.

Waar u op let bij het kiezen

• Vraag foto's van eerder restauratiewerk, liefst van een paneel voor en na.
• Vraag of het paneel mee moet naar de werkplaats en hoe het raam zolang wordt afgesloten.
• Vraag of het terugplaatsen en het tijdelijke dichtzetten bij de prijs zitten.
• Vraag bij isolatieglas wie de aanpassing van het kozijn doet.
• Vraag bij een monument of de glazenier ervaring heeft met vergunningen en eisen van de gemeente.
• Vergelijk aanbiedingen op wat erin zit. Zie offertes vergelijken.

Uw klus goed omschrijven

Vertel om hoeveel ramen het gaat, ongeveer hoe groot ze zijn, in welke staat het lood en het glas zijn en wat u wilt: restaureren, in isolatieglas zetten of iets nieuws. Zeg erbij of het huis een monument is.

Zet foto's van het raam van binnen en van buiten bij uw klus, en een foto van dichtbij van een beschadigde plek. Fotografeer liefst met daglicht van achteren, dan ziet de glazenier de kleuren en het lood goed. Meer tips staan in een klus goed omschrijven met foto's.

Veelgestelde vragen

Glazeniers bij u in de buurt